staj defterim

staj defterine yazacak birşeyi olmayanlar için ...

Bilgisayar üzerine okuduğum için vereceğim tüm bilgiler sadece bilgisayarcıların işine yarayacak. Teknik lise okuduğum için tam iki yıl staj yaptım. İki senemi de aynı yerde geçirdim. Stajım yazın bir aydı ama ben üç ay boyunca çalıştım. Ayrıca okul zamanıda haftasonları gidiyordum. Çalıştığım yer notebook tamircisiydi. Çok eğlenceli bir işti benim için bozuk bir cihazı ayağa kaldırıp onu tekrar kullanılabilir hale getirmek. Para kazanmaktan çok işin verdiği keyif bağladı beni tamir işine. Her iki yılda da yaptığım stajlarda okulda staj defteri en dolgun kişiydim =)

Yazdığım herşeyi en az iki kere yapma şansım olduğu için staj defterim için döküman aramam gerekmedi hiç. Ama siz yazacak birşeyim yok diyenler için kendi notlarımı sizinle paylaşıyorum.

 

 

Bios nedir? Ne işe yarar? Nasıl kullanılır?

BİOS ve BİOS MENÜLERİ

 

Sevgili bilgisayar severler. Bu günkü konumuz BİOS ve Bios menüleri.
Bios terimi, Basic input output system(temel giriş çıkış sistemi) anlamına gelir. Bios yazılımı anakart üzerinde bulunan Rom’da tutulur.

BİOS ne işe yarar?
Bilgisayarı açtığımızda ilk olarak çalışan program BIOS’ tur. Bios bilgisayarda bulunan donanımları test eder. Bu işlem POST (Power On Self Test) olarak adlandırılır.
Peki, Bios hangi işlemleri yapar? Bunun cevabını 3 temel madde şeklinde sıralayabiliriz:
1.Anakart özelliklerini açıp – kapatma ve gözlemleme işlemini yapar.
2.Anakarta bağlı donanımların çakışmasını engeller.
3.Boot(sürücü seçme) işlemini yapar.
Bunların nasıl yapıldığını Bios menüleri anlatımlı konuda göreceğiz. Şimdi birazda bu Post işleminden bahsedelim.
POST nasıl çalışır?

1. Daha önce işlemciye kaydedilmiş bilgileri siler.
2. CPU, elektrik akımıyla uyarıldığında Bios’u Ram’a yükler.
3. Video sinyallerini kontrol eder.
4. Ram’ın vazifesini yerine getirdiğini kontrol eder.
5. Klavyeyi kontrol edilir. Bu sırada klavye ışıkları yanıp söner.
6. Flopy diskete sinyal gönderir. Böylece çalışıp çalışmadığını kontrol eder (eğer disketliğiniz varsa).
7. CMOS’ kontrol ederek yeni donanım olup olamadığını bulur.(*)
8. Daha sonra BOOT işlemi uygulanır.

* Cmos bir entegredir ve Bios ta yapılan işlemler buraya kaydedilir.

Bios çeşitleri
Award Bios
Phoneix Bios
Award Medallion Bios
Ami Bios

BİOS MENÜLERİ

Not: Menüler Bios çeşitlerine göre değişebilir ancak bu değişim büyük değildir. Sadece birkaç kelime değişiklik gösterebilir.

1)STANDART CMOS SETUP
Bu menüde ide aygıtlarını ayarlayabilir/tanıtabilirsiniz. Temel sistem ayarları ve sistem saati ile ilgili seçeneklere ulaşırsınız. Bunların işlevleri aşağıda sunulmuştur.

1. Date/Time = saat ve tarihi değiştirme işlevinin görür.
2. Hard disk: Bios ve anakartlar 4 IDE sürücüyü desteklemektedir. Burada sisteminizde bulunan IDE hard diskleri görebilirsiniz.
3. Driver A/B: bu bölüm disket sürücüler içindir. Pc’lere iki tane disket sürücü takılabildiği için A ve B seçenekleri konulmuştur.
4. Halt-On: Post sırasında bir donanım hatası ile karşılaşırsa sistem durur. Buradan istediğiniz bir donanım hatası çıktığında uyarı vermemesi ya da vermesi için ayarlayabilirsiniz
5. Memory: Burada ayarlama yapılamaz. Yalnızca bellek bilgisi görüntülenir.

2)BİOS FEATURES SETUP MENÜSÜ

            a)CPU ınternal core speed: burada işlemci hızı görünür. İşlemcinin hızı buradan değiştirilebilir. Bu olaya OVERCLOCK denir.
b)Virüs warning: Bios’unuzu virüslere karşı korur.
c)CPU internal cache: Burada Cpu level 1 ve Cpu level2 olmak üzere 2 menü bulunur. Pc’nizin performansını artırmak için bu seçenekler “Enable” olmalıdır.
d)External cache: Kullandığımız işlemci eğer L2 cache özelliği taşıyorsa ki günümüzde çoğu PC bu özelliğe sahip. Bu ayar Enable olmalıdır.
e)Quick power on self test(Quick Post) : Post işleminin bir defa yapılmasını sağlar. Disable olursa pc bunu 3-4 kez tekrarlar. Bu açılışı uzatır.
f)Boot squence: Bios’un en çok kullanılan ve en önemli ayarlarından biridir. Pc ‘niz açıldığında hangi sürücüyü ilk olarak algılayacağı ve algılama sırasını belirlediğimiz menüdür.
g)Boot up Flopy seek: PC nizin belirli aralıklarla Flopy nizi kontrol etmesini sağlar.
h)Boot up system speed: Önyüklemeyi işlemci hızınıza göre High ya da low olarak ayarlayabilirsiniz.
ı) Boot up numlock status: PC niz başladığında numlock tuşunun açık olup olmamasını buradan ayarlayabilirsiniz.
i) Security option: Güvenlik ayarıdır.

            3)CHİPSET FEATURES SETUP MENÜSÜ

            Bellek ayarlamaları bu menüden yapılır. Size bazı terimlerden bahsedeceğim.

RAS: Row adres strobe. Arana bilgiyi kayıtlı olduğu satıra ulaşırken yaşanan gecikme zamanıdır.
CAS: Colum Adres Strobe. Aranan bilginin kayıtlı olduğu satıra ulaşırken yaşanan gecikme zamanıdır.
RAS to CAS: Ras’tan gelen Cas’a geçerken yaşanan zaman kaybıdır. Rast o Cas gecikmesi genelde bir veya iki saat turudur. Bu tura “clock cycle” denir.

1. SDRAM RAS to CAS delay: bu ayar, tam olarak Ras sinyali ile Cas sinyali arasında ne kadar saat turu olacağını ayarlamanıza yarar.
2. SDRAM CAS LATENCY: Bu ayar 3t veya 2,5 t olarak ayarlanabilir. Bazı kaliteli anakartlarda 2t olarak ayarlanabilir ve hızlandırılabilir.
3. SDRAM CAS PRECHARGE DELAY : “2” gibi düşük değerler sistemi hızlandırır.
4. SDRAM ACTİVE PRECHARGE DELAY: Bu ayar saat turu olarak ayarlanır. Bu değer ne kadar düşük olursa performans o kadar büyük olur.
5. DRAM CHECK – DRAM TİMER: Kullanılan belleğin çalışma hızı bu ayar ile belirlenir. Güncel VIA chipsetlerde bulunur.
6. AGP aperture size: Bios ayarlarının en çok tartışılanıdır. Bu ayar enabled ise işlemci veriyi direk agp ye aktarır bu da ekrana gelen görüntü hızını artırır.
7. AGP FAST WRİTE: enabled ise ekran direk işlemciden agp yoluna aktarılır.
8. On chip usb: sistemde usb aygıt var ise enabled yapılmalıdır.
9. Onboard pci audio modem: Anakartın üzerine bütünleşik ses/modem girişi var ise bu ayar aktifleştirilmelidir.

4)Power menagement setup menüsü:

a)ACPI Function: Gelişmiş güç ayarlarını aktif hale getirmek için üzerinde düzenlemeler yapılır.

b)Power menagement: Bu bölüm ile güç yönetim modları yönetilir. “Max saving”  modunda, sistem bir süre aktivitesiz kalırsa güç tasarrufuna geçer. “min saving” modunda daha fazla çalıştıktan sonra güç tasarrufu moduna geçer.

b.1) Doze mode: Uyku moduna alır.
b.2) Suspend mode: Askı modu
b.3)standby mode: Bekleme Modu
b.4) HDD power down: Sabit diskin gücünü kesme buradan ayarlanabilir.

c)ACPI Suspend TYPE: Bu ayar ile sistemin askıya nasıl alınacağı belirlenebilir.

d) Pm control by apm: bu özellik enabled ise güç yönetimi OS (operation system- İşletim sistemi) ile yapılır.

e)Video off option: Bu ayar monitorun ne zaman güç tasarrufuna geçeceğini belirler.

f)video off method: Bu ayar monitör güç tasarrufuna geçtiğinde kapama metodunu belirler.

g)Modem use IRQ: Sistemi modem sinyali ile uyarmak için.

h)Soft-off by pwrbtn: Bu ayar ile sistemi kapatırken, güç düğmesinin davranışı belirler.

I)Wake up Events (açılma durumları) : Hangi durumlarda askı modundan normal moda geçeceği belirtir.

5.PNP/PCI configuration menüsü

a)PNP OS Installed: Bu ayar OS’nin tak çalıştır özelliğinin olup olmadığını belirtmek için kullanılır.

b)Resources Controlled By  :  [Auto] moduna getirilirse otomatik olarak IRQ ve DMA ayarları otomatik olarak atar.

c)Reset Configuration Data: Konfiguration bilgilerini temizler.

d)IRQ Assigned to : [Manuel] aktif olursa çıkar. “n” nolu IRQ nun ayarlarını değiştirmek için kullanılır.

6.Integrated Periphals :

a)Onboard IDE ½  : Birincil ya da ikincil IDE portu etkinliği iptal edilebilir.

7.BOOT setup menüsü

Bilgisayarınızın hangi sürücüyü ilk olarak tanıması gerektiğini bu menüden ayarlayabilirsiniz. Özellikle Windows yüklemelerinde bu seçenekler işimize yarar.

1. 1st boot device: 1. açılış aygıtı
2. 2nd boot device: 2. açılış aygıtı
3. 3rd boot device: 3. açılış aygıtı

8. PC HEALTH STATUS

1. CPU warning Temperature: İşlemci belli sıcaklığa geldiğinde uyarı vermeyi sağlar.

1. Current CPU temperature: İşlemcinin anlık sıcaklığını gösterir.

1. Current system temperature: System sıcaklığını verir.

1. Current chassis/power/CPU fan speed : Fan hızını gösterir.

1. Shutdown temperature: Bilgisayarınızın kaç derece sıcakladıktan sonra kapanacağını belirler. Bilgisayarınızı aşırı ısıdan koruyabilirsiniz.

 

9.LOAD BIOS DEFAULTS: Varsayılan ayarları geri yükler.

10. LOAD SETUP DEFAULTS: En uygun varsayılanı yükler.

11. Supervisor Password: Süper yönetici şifresi koyar.

12. User Password: Kullanıcı şifresi koyar.

13. SAVE  & EXİT SETUP: Kaydet ve çık

14. Exit withoud saving: kaydetmeden çık.

 

BİOS HATA MESAJLARI

 

Bilgisayar Post işlemini hatasız yaparsa bir kısa “bip” ya da iki kısa “bip” sesi gelir. Hata mesajları ikiye ayrılır:

-Sesli hata mesajları
-Yazılı hata mesajları

 

SESLİ HATA MESAJLARI

Bu hata mesajları Bios markalarına göre çeşitlilik göstermektedir. Sesli hata mesajlarını Bios “bip” sesleriyle gösterir.

Bilgisayarın ses kartının olup olmaması sesin gelip gelmemesine engel değildir. Çünkü bu ses anakart üzerinde bulunan küçük bir hoparlörden gelmektedir.

 

YAZILI HATA MESAJLARI

 

En kolay tespit edilen ve çözümü olan hatalardır. Genellikle F1 tuşu ile geçilir.

 

SÖZLÜK

 

POST: Bilgisayarınızın başlarken yaptığı donanım testidir.
OS: Operation system olarakta geçer. İşletim sistemi demektir. ÖRN: Windows Vista
MEMORY: Bellek anlamına gelir.
AGP: Advenced graphics port. Gelişmiş grafik portudur. Şu anda bu portların yerini PCIE(pcı Express)ler almıştır.
IDE: Harddisk, cd-rom türü aygıtların anakart üzerine bağlanmasını sağlayan kablo.
PASSWORD: Şifre.
HDD: Harddisk. Sabit disk.
FDD: Floppy disk. Disketlik.
ENABLE: Aktif.
DİSABLE: Pasif.
MANUEL: Elle ayarlanabilir.
AUTO: Otomatik ayarlama.

Not : Yukarıda bulunan Bios adlı makalemizin tümü iş arkadaşım Alican TUTUMLU'ya aittir.